butterfly diagram : แผนภูมิรูปปีกผีเสื้อ

 

วัฐจักรแสดงพฤติกรรมดวงอาทิตย์ (Solar Activity) จากการเกิดจุดบนดวงอาทิตย์ (Sunspot) มีความผันผวนจนมีแบบแผน โดยมีจุดแสดงของช่วงเวลาจุดดับ ตลอดเวลา (ในแต่ละปี) จุดบนดวงอาทิตย์ ทั่วไปมักแสดงการเกิด ขึ้นบริเวณตำแหน่งที่ 35-45 องศาเหนือและใต้ ของดวงอาทิตย์ (Sun)

การเริ่มต้นขึ้นของวัฐจักรใหม่ดวงอาทิตย์ (New solar cycle) จุดบนดวงอาทิตย์ มักเกิดบริเวณตำแหน่งที่สูงไปทางขั้วดวงอาทิตย์ เว้นแต่วัฐจักรมีขีดสูงสุด (ด้วยจำนวนมากของจำนวนจุด) จุดบนดวงอาทิตย์จะเกิดเรียงต่ำลงมา เมื่อใกล้ขีดสูงสุดของวัฐจักรของดวงอาทิตย์ จุดบนดวงอาทิตย์นั้นจะปรากฎใกล้กับแนวเส้น ศูนย์สูตร (Equator) และเกิดขึ้นวัฐจักรใหม่ของดวงอาทิตย์อีก ในบริเวณตำแหน่งที่สูงไปทางขั้วดวงอาทิตย์เช่นเดิม

แต่ละครั้งรวมช่วงเวลา 11 ปี การปรากฎในลักษณะดังกล่าว จุดบนดวงอาทิตย์สามารถเขียนแสดงเป็นแผนภูมิคล้ายกับรูปทรงของปีกผีเสื้อ (Butterfly) จากการสำรวจ ครั้งแรกโดย Edward Maunder ปี ค.ศ.1904 (บางครั้งเรียกว่า Maunder diagram) เป็นสิ่งที่ทำให้เข้าใจสภาวะการก่อพลังภายในสนามแม่เหล็ก ดวงอาทิตย์ (Sun's internal magnetic field)