planet : ดาวเคราะห

 

ดาวเคราะห์ไม่ได้มีเพียงในระบบสุริยะ (Solar system) ระบบสุริยะอื่นๆ (Extrasolar planet) มีดาวเคราะห์เช่นเดียวกันจำนวนมหาศาลอาจนับไม่หมดชาติพันธ์ของ ดาวเคราะห์มีความหลากหลาย การสำรวจยังเป็นเรื่องยากลำบาก เนื่องจากดาวเคราะห์ไม่มีแสงสว่างในตัวเองและมืดมาก โดยการสำรวจระยะไกลได้พบรูปแบบต่างๆ และต้องเฝ้าอย่างต่อเนื่อง เพื่อพิสูจน์ทราบข้อมูลและยืนยันก่อนจะนำมาจัดประเภทให้ถูกต้อง อย่างไรก็ตามในเชิงทฤษฎีมีข้อกำหนดไว้ดังนี้

• Planet (ดาวเคราะห์ทั่วไป)
วัตถุที่มีปรากฏการณ์เกิดขึ้นด้วยอำนาจแรงดึงดูด ยืดหยุ่นสนับสนุนกันในธรรมชาติด้วยอนุภาคอิเล็คตรอน มีพลังงานและปริมาณจากความกดดันการเคลื่อนไหวหรือ เกิดจากอนุภาคอิเล็คตรอน จากพลังงานไฟฟ้าอย่างหนึ่งอย่างใดที่บริเวณวงโคจรของดาวเคราะห์นั้น ด้วยระยะเวลายาวนานและต้องไม่ได้เกิดจากปฏิกิริยาก่อตัว จากอนุภาคอิเล็คตรอนภายในแกนของดาวเคราะห์นั้นเอง

**ข้อสังเกต ทางทฤษฎี : เป็นวัตถุที่อยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ มีจำนวนส่วนประกอบของวัตถุ โลหะธาตุสสารจากทางเคมี เช่น ไฮโดรเจน ฮีเลียม ต้องมีจำนวนน้อยกว่า ดาวพฤหัสบดี 13 เท่า ถ้าวัตถุนั้นมีขนาด ส่วนประกอบของวัตถุระหว่าง 13-75 เท่า ของดาวพฤหัสบดีเป็นประเภท ดาวแคระสีน้ำตาล (Brown dwarfs) ถ้าวัตถุนั้น มีขนาดส่วนประกอบของวัตถุมากกว่า 75 เท่า ของดาวพฤหัสบดี จัดเป็นประเภทดาวฤกษ์ (Stars)

• Terrestrial Planet (ดาวเคราะห์ที่มีพื้นผิวชัดเจน หรือ ดาวเคราะห์หิน)

วัตถุที่มีปรากฏการณ์ เกิดขึ้นด้วยอำนาจแรงดึงดูด ยืดหยุ่นสนับสนุนกันในธรรมชาติ รูปแบบทั้งหมดเกิดจากพลังงานไฟฟ้า แต่ดั้งเดิมเริ่มต้นมีพื้นผิวที่ชัดเจน แน่นอน ด้วยขนาดและขอบเขตของเหลว (Liquid) หรือชั้นภายในที่เป็นของแข็ง (Solid interior)

**ข้อสังเกต ทางทฤษฎี : Terrestrial Planet ส่วนใหญ่ มักเรียกว่า Rocky Planets (ดาวเคราะห์หิน) สภาพ บรรยากาศ มี Gaseous (ก๊าซ) บนพื้นผิวไม่จัด อยู่ในประเภท Terrestrial Planet ในทางทฤษฎี ต้องมีส่วนประกอบของวัตถุขนาดน้อยกว่าโลก 10 เท่า ดาวเคราะห์ขนาดใหญ่มักเกิดจากก๊าซห่อหุ้ม ระหว่างขยายตัวพัฒนาการไปสู่ ดาวเคราะห์ยักษ์ (Giant Planets) สุดท้ายจะบรรลุผลมีขนาดใหญ่ขึ้นภายใน ประกอบด้วยวัตถุที่เป็นหิน (Rocky)

• Habitable Planet (ดาวเคราะห์ดำรงชีพได้)
ดาวเคราะห์มีพื้นผิวชัดเจน (Terrestrial Planet) ในที่ใดก็ตามที่มีของเหลว เช่น น้ำอย่างสม่ำเสมอ สามารถสันนิษฐาน ได้ว่าอาจมีระบบชีวิตทรงปัญญา (Extra- terrestrial life) เช่น ระบบชีวิตบนโลก ที่ต้องการน้ำสำหรับการดำรงชีพ ลักษณะพื้นผิวที่ชัดเจนและของเหลว ต้องปรากฎมีผิวแข็งเป็นหิน (ภูเขา) มีแอ่งเก็บของเหลว (ทะเล) โดยแยกให้เห็นขอบเขต พื้นระหว่างสองรูปแบบ มีความหลากหลาย ของชีวิตต่างๆอาศัยอยู่บนดาวเคราะห์นั้น สามารถตรวจพบได้จากระยะไกลจากโลก บริบทที่สำคัญ ใช้หลักเกณฑ์เขตดำรงชีพ (Habitable Zone) ให้โลก (Earth) เป็นต้นแบบด้วยขนาดใกล้เคียงกับโลก และมีระยะทางโคจรห่างจาก ดวงอาทิตย์ประมาณ 1 AU ให้ตั้งสมมุติฐานเป็นเขตที่สามารถอาศัยอยู่ได้ ประเด็นสำคัญคือ การจัดหาผลสรุปข้อมูลด้านชีววิทยาที่ถูกต้อง จากแหล่งที่สิ่งมีชีวิตสามารถดำรงชีพได้ของ ดาวเคราะห์นั้น โดยพิจารณาจากการมองเห็นด้านกายภาพ (Visible) และคลื่นอินฟาเรด (Infrared Wavelength) ซึ่งแหล่งที่จะสามารถดำรงชีพได้นั้น แสดงผลในรูปแบบลักษณะ โมเลกุล (Molecular) ของออกซิเจน น้ำ คาร์บอนไดออกไซด์ โอโซน และก๊าซมีเทน เป็นการบอกเบื้องต้นได้ว่า มีโอกาสความเป็นไปได้ของ แหล่งกำเนิดแห่งชีวิต

**ข้อสังเกต ทางทฤษฎี : สภาพบรรยากาศเหนือพื้นผิวดาวเคราะห์ต้องมีความมั่นคง (Pressure substantially) เป็น 3 เท่า ของความกดดันน้ำ ไม่ว่าที่ใดก็ตาม ต้องมีอุณหภูมิเหนือพื้นผิว ระหว่าง 0 - 374 องศา C (ตามเกณฑ์จุดเดือดของน้ำ) ต้องมีความคล้ายโลก (Earth-like) ด้วยมีวิถีชีวิตที่เก่าแก่พบได้บนพื้นผิวในอุณหภูมิ น้อยกว่า -120 องศา C ดาวเคราะห์บางดวง (หรือดวงจันทร์) ไม่มีของเหลว เช่น น้ำบนพื้นผิว ที่แน่นอน สำหรับการดำรงชีพหรืออยู่อาศัย ตัวอย่าง เช่น ดวงจันทร์ยูโรปา (Europa) เชื่อว่ามีทะเลของเหลวเป็นน้ำเค็ม มีส่วนผสมของแอมโมเนีย (Ammonia) น้ำที่ซ่อนอยู่ใต้พื้นผิวน้ำแข็ง จึงเป็นเหตุผลความเป็นไปได้จะพบระบบของชีวิต แต่ไม่สามารถตรวจพบระยะไกลจากโลกได้

• Earth-Like Planet (ดาวเคราะห์คล้ายโลก)
ดาวเคราะห์ ที่มีส่วนประกอบ ของวัตถุขนาดระหว่าง 0.5 ถึง 2.0 เท่าของโลก ส่วนใหญ่ต้องเป็นหินมีชั้นของบรรยากาศ (Atmosphere) และพื้นผิวมีของเหลวที่เป็นน้ำ (Liquid surface water)

**ข้อสังเกต ทางทฤษฎี : มนุษย์สามารถมองเห็นจุดเด่นต่างๆในความเหมือน หรือคล้ายสิ่งที่เกิดขึ้น เช่นเดียวกันบน โลกได้ ข้อพิสูจน์ได้ในเบื้องต้น มิใช่เพียงแต่พบว่ามีน้ำ มีชั้นของบรรยากาศคล้ายกัน 2-3 ประการ การแสดงว่า คล้ายโลก ต้องมีระบบขององค์ประกอบต่างเๆ ป็นหลักอีกหลายสิบประเด็น เช่น จำนวน และปริมาณของ ทรัพยากร ด้านชีวธรรมชาติ เงื่อนไขการกระตุ้นให้เกิดและพัฒนาการของสิ่งมีชีวิต และต้องพบการพัฒนาการของระบบ Anti- Biosignatures ในชั้นบรรยากาศ เป็นต้น และดาวเคราะห์คล้ายโลก (Earth-Like Planet) จัดอยู่ประเภทย่อยของดาวเคราะห์ดำรงชีพได้ (Habitable Planet)

หมายเหตุ : รายงานจากข่าวพบว่ามีความเข้าใจผิดบ่อยครั้ง จากความหมายจากคำว่า Planet (ดาวเคราะห์) ซึ่งมีความหลากหลายประเภท เช่น ดาวเคราะห์หิน ดาวเคราะห์น้ำแข็ง ดาวเคราะห์แคระ ดาวเคราะห์ก๊าซ ซึ่งต้องขยายความต่อการอธิบายประกอบ ในบางกรณีไม่ได้คล้ายโลกแต่ความคุ้นเคยคำว่า Planet อาจทำ ให้เข้าใจว่าโลก ในทำนองเดียวกันรายงานสันนิษฐานว่าคล้ายโลก (Earth-Like) เป็นการสำรวจโดยระยะไกลยังขาดความชัดเจนได้ครบถ้วน แต่ในความหมายคือ เพียงเป็นดาวเคราะห์หิน ในประเภทเดียวกับโลกโดยมีน้ำในชั้นบรรยากาศ


• Earth Twin / Solar System Twin (โลกฝาแฝด /ระบบสุริยะฝาแฝด)
ต้องมีความเหมือนกัน อย่างชัดเจนแน่นอนกับโลก เช่น ส่วนประกอบมวลสสาร (Mass) รัศมีวงกลม (Radius) พื้นผิวมีของเหลวเช่นน้ำ มีการสะท้อนรังสี มีขอบเขต สนามแม่เหล็ก (Magnetosphere) มีองค์ประกอบชั้นบรรยากาศ (Atmospheric composition) ส่วน Solar System Twin คือ มีดาวเคราะห์เท่ากับระบบสุริยะของเรา อาศัยอยู่นี้ ทั้งหมดและโคจรรอบดวงอาทิตย์ (Sun) ประเภท G2V

• Eta Earth (โลกขนาดจิ๋ว)
เศษเล็กของดาวเคราะห์ ที่มีศักยภาพพอดำรงชีพได้ (Potentially Habitable Planet หรือ PHP) อาจจะแตกแยกออกจากดาวเคราะห์ดำรงชีพได้ (Habitable Planet)

• Giant Planet (ดาวเคราะห์ยักษ์)
หมายถึง ดาวพฤหัส ดาวเสาร์ ดาวยูเรนัส และดาวเนปจูน ด้วยเหตุผลให้ต่างจากดาวเคราะห์ทั่วไปมีขนาดใหญ่กว่า โลก ดาวอังคาร ดาวพุธ ดาวศุกร์ โดยกลุ่มดาว เคราะห์ยักษ์ มีโครงสร้างภายใน พื้นผิวเป็นก๊าซส่วนใหญ่ มีส่วนประกอบของหินน้อยมาก จัดอยู่ในประเภท ดาวเคราะห์ก๊าซ (Jovian planets)

**ข้อสังเกต ทางทฤษฎี : ระบบสุริยะมี ดาวเคราะห์ยักษ์ อยู่ 2 ประเภทคือ Gas giants ที่มีส่วนประกอบ ของก๊าซมากๆ เช่น ดาวพฤหัส ดาวเสาร์ เต็มไปด้วยบรรยากาศ ก๊าซ Hydrogen เริ่มตั้งแต่ก่อตัว ภายในมีส่วน ประกอบ ของ Metallic Hydrogen (จำนวนมากเช่นกัน) อยู่รอบๆแกนในที่เป็นหิน (Rocky core) ส่วนเหนือพื้นผิวชั้น ยอดเมฆ (Cloud-top) เป็นก๊าซ Ammonia อีกประเภทคือ Ice giants ดาวเคราะห์ ที่มีส่วนประกอบของน้ำแข็ง มากๆ เช่น ดาวยูเรนัส ดาวเนปจูน แม้ว่ามี ส่วนประกอบ ของก๊าซ Hydrogen และ Helium ดูเหมือนดาวเคราะห์ก๊าซ แต่แท้จริงแล้วก๊าซเหล่านั้นห่อหุ้มอยู่เพียงภายนอก ส่วนภายในมีองค์ประกอบของ Briny ices (น้ำแข็งเค็ม หมือนเกลือ) อยู่รอบๆแกนในที่เป็นหิน (Rocky core) และ Giant Planet พบว่ามีการผันแปรของอุณหภูมิชัดเจนเป็นการแสดงถึง พัฒนาการสภาพบรรยากาศไปสู่ดาว เคราะห์ตลอดเวลา

• Extrasolar planet หรือ Exoplanet (ดาวเคราะห์ระบบสุริยะอื่น)
คือ ดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะของเรา มีวงโคจรรอบดวงอาทิตย์อื่น เรียกว่า ดาวหลัก (Host star) ซึ่งทั้งหมดต้องเริ่มต้นการก่อตัวนอกระบบสุริยะของเรา จึงเรียกว่า Extrasolar ดังนั้น Extrasolar แสดงถึงกลุ่มดาวและดาวบริวารประกอบด้วย ดาวหลัก ดาวเคราะห์หิน ดาวเคราะห์ก๊าซ ดวงจันทร์์ ดาวหาง และดาวเคราะห์น้อย

ของขวัญ,ของที่ระลึก,ของเล่น,ของประดับ,ของใช้,อวกาศ,ดาราศาสตร์,sunflowercosmos,หนังสือ,สื่อวิทยาศาสตร์
ค่ำดูดาว เช้าดำน้ำ ค่ายดาราศาสตร์ สมุทรศาสตร์ Sunflower Camp พัทยา
Astronomy and Oceanography,The Elementary Course Experience of Science Explorer
เพื่อประสบการณ์ครอบครัวยุคใหม่ 1 คืน 2 วัน ที่พักพร้อมอาหารและกิจกรรม จัดพิเศษสำหรับกลุ่มขนาดเล็ก 20 คน
สอบถามเพิ่มเติม facebook

ดูดาว,ดำน้ำ,ค่ายดาราศาสตร์,สมุทรศาสตร์,Sunflower,Camp,พัทยา
 Peter Sunflower
ดูดาว,ดำน้ำ,ค่ายดาราศาสตร์,สมุทรศาสตร์,Sunflower,Camp,พัทยา
Astronomy
ดูดาว,ดำน้ำ,ค่ายดาราศาสตร์,สมุทรศาสตร์,Sunflower,Camp,พัทยา
Boom Naui
ดูดาว,ดำน้ำ,ค่ายดาราศาสตร์,สมุทรศาสตร์,Sunflower,Camp,พัทยา
Oceanography