mercury : ดาวพุธ

 

A classroom : Open science by ASTRO SUNFLOWER

Mercury : ดาวพุธ


•ตำแหน่งที่ตั้ง-สังเกตยากภายใต้แสงจ้า

ดาวพุธเป็นดาวเคราะห์ขนาดเล็กประเภทมีพื้นผิวชัดเจน (Terrestrial) ห่างจากดวงอาทิตย์ใกล้สุดราว 47 ล้านกิโลเมตร (29 ล้านไมล์) และห่างจากดวงอาทิตย์ ไกลสุดประมาณ 70 ล้านกิโลเมตร ถ้าเราสามารถยืนอยู่บนพื้นผิวที่ไหม้เกรียม ของดาวพุธเราจะมองเห็นดวงอาทิตย์มีขนาดใหญ่กว่า 3 เท่า เมื่อเทียบกับการมองจากโลกเนื่องจากดาวพุธอยู่ใกล้ ดวงอาทิตย์ (Sun) ดาวพุธมักปรากฏอยู่ ภายใต้แสงจ้าของดวงอาทิตย์จึงยากที่จะสังเกตจากโลกได้โดยตรง ยกเว้นในช่วงเช้ามืดหรือตอนเย็น

อุณหภูมิบนพื้นผิวของดาวพุธสูง 800 องศาฟาเรนไฮต์ (430 องศาเซลเซียส) เนื่องไม่มีบรรยากาศที่จะเอื้อให้เก็บความร้อนไว้ จึงมีอุณหภูมิในเวลากลางคืนบนพื้นผิวที่อาจ ลดลงเหลือ -290 องศาฟาเรนไฮต์ (-180 องศาเซลเซียส) ดาวพุธโคจรรอบดวงอาทิตย์ทุกๆ 88 วัน ซึ่งเคลื่อนที่ผ่านอวกาศด้วยความได้เกือบ 50 กิโลเมตร (31 ไมล์) ต่อวินาทีเร็วกว่าดาวเคราะห์ดวงอื่นๆและเวลาหนึ่งวันต่อคืน (One day-Night cycle) เท่ากับ 175.97 วันโลก (ขณะนี้อาจทำให้บางคนสรุปได้ว่าหนึ่งวันบนดาวพุธเป็นเวลา ประมาณ 58 วันโลก ซึ่งอาจไม่ถูกต้องเวลาที่ดวงอาทิตย์จะกลับสู่ที่เดิมในท้องฟ้าจะรวมเป็นเวลา 175.97 วัน)

•พายุทอร์นาโดแม่เหล็ก-กลุ่มไอออนกระทบพื้นผิว

ชั้นบรรยากาศดาวพุธค่อนข้างบาง ประกอบไปด้วยอะตอมที่ถูกทำลายจากพื้นผิวด้วยลมสุริยะและอนุภาคขนาดเล็กมากมาย เนื่องจากความกดดันจากรังสีดวงอาทิตย์อะตอมจึง หลบหนีเข้าไปสู่อวกาศเป็นเม็ดฝุ่นอวกาศ (Dust) ได้อย่างรวดเร็วแม้ว่าสนามแม่เหล็กของดาวพุธที่ผิวมีความเข้มแข็งเพียงหนึ่งเปอร์เซ็นต์ของโลก แต่กลับมีปฏิสัมพันธ์กับ สนามแม่เหล็กของลมสุริยะ (Solar wind) เพื่อสร้างพายุทอร์นาโดแม่เหล็กที่รุนแรงทำให้ช่องลมลมสุริยะลมร้อนพุ่งลงสู่พื้นผิวได้อย่างรวดเร็ว เมื่อกลุ่มไอออนกระทบพื้นผิวก็จะพุ่ง ออกจากอะตอม ที่มีประจุแล้วส่งต่อ ไปยังที่สูงขึ้นไปบนฟ้า

Mercury Globe
Mercury’s magnetic field
mercury : ดาวพุธ
•บริเวณที่ร้อนที่สุด-ธาตุกำมะถันและโพแทสเซียม

พื้นผิวของดาวพุธคล้ายคลึงกับดวงจันทร์ของโลก มองคล้ายมีแผลเกิดจากการชนกับอุกกาบาตและดาวหางเป็นหลุมอ่างขนาดใหญ่มาก (Basin impact) ได้แก่ Caloris (เส้นผ่าศูนย์กลาง 1,550 กิโลเมตร) หรือเรียกว่า Sub-solar-point หมายความว่าเป็นบริเวณที่ร้อนที่สุดบนดาวพุธและ Rachmaninoff (เส้นผ่าศูนย์กลาง 306 กิโลเมตร) ทั้งหมด ถูกสร้างขึ้น โดยดาวเคราะห์น้อย ที่มีผลต่อพื้นผิวของดาวเคราะห์ในช่วงต้นของประวัติศาสตร์ระบบสุริยะ

ในขณะที่พื้นที่ขนาดใหญ่มีภูมิประเทศที่ราบเรียบ นอกจากนี้ยังมีรูปราบหรือหน้าผาที่มีรูปกลมยาวหลายร้อยกิโลเมตรและมีความสูงขึ้นไปถึง 1.6 กิโลเมตร ลักษณะความสูงขึ้นไป เกิดจากโครงสร้างภายในของดาวพุธเย็นลงและหดตัวนับพันล้านปีนับตั้งแต่ที่ดาวพุธได้ถือกำเนิดขึ้น ดาวพุธเป็นดาวเคราะห์หินที่มีความหนาแน่นมีแกนโลหะขนาดใหญ่รัศมี ประมาณ 2,000 กิโลเมตร หรือ ประมาณ 80 เปอร์เซ็นต์ของรัศมี แกนกลางและพบหลักฐานว่ามีการหลอมเหลว (เหลว) บางส่วน เปลือกนอกของดาวพุธเปรียบได้กับเปลือกนอก ของโลกแต่มีความหนาประมาณ 400 กิโลเมตรเท่านั้น

ยานแรกที่ไปเยี่ยมชมดาวพุธคือ Mariner 10 ซึ่งถ่ายภาพได้ประมาณ 45 เปอร์เซ็นต์ของพื้นผิว ภารกิจ Meshenger Space, Space Environmental, Geochemistry และ Ranging (MESSENGER) ของ NASA ได้ไปดาวพุธ 3 ครั้งในปีพ. ศ. 2551-2552 ได้รับการถ่ายภาพพื้นผิวเกือบทั้งหมดและกำหนดครอบคลุมพื้นที่ของผลกระทบจากภูเขาไฟ (Extensive volcanism and impacts)

ยานสำรวจ MESSENGER ได้ให้ข้อค้นพบทางวิทยาศาสตร์มากมายพบว่าดาวพุธมีความอุดมสมบูรณ์อย่างมากของธาตุกำมะถันและโพแทสเซียม ค้นพบว่าสนามแม่เหล็ก ของดาวพุธมีความผิดปกติมากและพบว่าอาจมีน้ำแข็งที่ขั้วเหนือและใต้ภายในหลุมอุกกาบาตลึก มีอยู่เฉพาะในบริเวณที่มีเงามืดอย่างถาวรสอดคล้องกับแนวคิดว่าน้ำแข็งเย็น พอที่จะรักษาได้ แม้ว่าจะมีอุณหภูมิสูงมากจากพื้นผิวสัมผัสกับแสงแดดส่วนต่างๆของดาวพุธก็ตาม

Mercury Transit - November 2006

10 เรื่องสำคัญดาวพุธ


1.ขนาด
ดาวพุธเป็นดาวเคราะห์ที่เล็กที่สุดในระบบสุริยะของเราซึ่งมีขนาดใหญ่กว่าดวงจันทร์เพียงเล็กน้อย ถ้าดวงอาทิตย์ใหญ่เท่ากับลูกฟุตบอลดาวศุกร์จะมีขนาดใหญ่เท่ากับ 1 ใน 4 ของหัวเข็มหมุด

2.ตำแหน่งในระบบสุริยะ
เป็นดาวเคราะห์ดวงที่อยู่ใกล้กับดวงอาทิตย์ที่สุด ที่ระยะทางค่าเฉลี่ยประมาณ 58 ล้านกิโลเมตร (36 ล้านไมล์) หรือ 0.39 AU

3.วัน เดือน ปี
หนึ่งวันบนดาวพุธ (เวลาที่ดาวพุธจะหมุนรอบตัวเองหนึ่งครั้งเมื่อเทียบกับโลก) ใช้เวลา 59 วันโลก วัฏจักรหนึ่งวันต่อคืนบนดาวพุธใช้เวลา 175.97 วันโลก ดาวพุธมีวงโคจรสมบูรณ์ รอบดวงอาทิตย์ (เวลาที่ดาวพุธจะหมุนรอบดวงอาทิตย์หนึ่งครั้งเมื่อเทียบกับโลก) เพียง 88 วันโลก

4.ลักษณะพื้นผิว สภาพแวดล้อม
เป็นดาวเคราะห์หิน มีพื้นผิวที่แข็งและหลุมอุกกาบาตเช่นเดียวกับดวงจันทร์ของโลก ถ้าสิ่งของน้ำหนักบนโลก 100 กิโลกรัม ไปอยู่บนดาวพุธจะหนัก 38 กิโลกรัม

5.บรรยากาศ
มีบรรยากาศบางๆ (Exosphere) ประกอบด้วยส่วนของออกซิเจน (O2) โซเดียม (Na) ไฮโดรเจน (H2) ฮีเลียม (He) และโพแทสเซียม (K) อะตอมที่ถูกทำลายจากพื้นผิวโดย พายุสุริยะและผลกระทบของสะเก็ดดาวจิ๋ว (Micrometeoroid) ปกคลุมสภาพแวดล้อมบนดาวพุธ

6.ดวงจันทร์
ดาวพุธไม่มีดวงจันทร์

7.วงแหวน
ดาวพุธไม่มีวงแหวน

8.ยานสำรวจ
มีเพียง 2 ภารกิจที่ได้ไปเยือนดาวเคราะห์หินนี้ คือ Mariner 10 ในปี 1974-5 และ MESSENGER ซึ่งบินผ่านดาวพุธ 3 ครั้ง ก่อนจะโคจรรอบๆ ในปี 2011

9.ไม่เอื้อต่อระบบชีวิต
ไม่มีหลักฐานเกี่ยวกับชีวิตที่ถูกค้นพบบนดาวพุธ อุณหภูมิในตอนกลางวันสามารถถึง 430 องศาเซลเซียส (800 องศาฟาเรนไฮต์) และลดลงถึง -180 องศาเซลเซียส (-290 องศาฟาเรนไฮต์) ในเวลากลางคืน ดังนั้นระบบชีวิตคงไม่น่าที่สามารถอยู่รอดบนดาวพุธได้

10.ใกล้ดวงอาทิตย์
ดวงอาทิตย์จะปรากฏใกล้ดาวพุธมาก บนดาวพุธจะมองเห็นดวงอาทิตย์ดวงอาทิตย์ใหญ่กว่ามองจากโลก 3 เท่า