Main sequence stars : ลำดับชั้นดาวสามัญ

ลำดับชั้นดาวสามัญ
Main Sequence star

ลำดับชั้นดาวสามัญ คือการอธิบายถึงเส้นทางชีวิตของดาว อยู่ในสภาพสมดุลย
หรือเป็นวิถีชีวิตแห่งดาว แบบเป็นไปตามปกติสามัญ หลังจากก่อตัวขึ้น จวบจน
ใกล้จุดจบ สิ้นอายุขัยในที่สุด ถือว่าเป็นพัฒนาการของดาว (Stellar evolution) คล้ายเช่นวัฐจักรชีวิตมนุษย์ ซึ่งมีวัยเด็ก หนุ่มสาว เฒ่าชรา จนจบชีวิตเช่นกัน

คำอธิบาย Hertzsprung-Russell diagram

ผลงาน Richard Powell จัดทำจากตำแหน่งข้อมูล ดาว จำนวน 22,000 ดวง
ของ Hipparcos catalog และอีกจำนวน 1,000 ดวง ของ Gliese catalog ซึ่ง
เป็นดาวที่อยู่ใกล้โลก เพื่อแสดงความเป็นไปของ วิถีชีวิตแห่งดาว ให้เห็นเป็น
ลักษณะแผนภาพ (Diagram) เพื่อให้เข้าใจลำดับชั้นของดาวสามัญ (ในแนว
เส้นแถบหลัก ของแผนภาพ) โดยแสดงรายละเอียดดังนี้

ประเภทสีของดาว : Spectral type of stars
แถวบนสุด ตามอักษร O B A F G K M

ค่าอุณหภูมิพื้นผิว : Temperature
แถวบนบรรทัดที่ 2 แสดงค่าเป็น Kelvin

ค่าโชติมาตรสัมบูรณ์ : Absolute magnitude
แนวตั้งด้านขวาสุด

ค่าคลื่นสะท้อนของรังสี : Luminosity
แนวตั้งด้านซ้ายสุด (Sun=1)

ค่าดัชนีสี : B-V color index
แถวล่างสุด

ตำแหน่งทแยงมุม ด้านบนซ้ายสุด แสดงกลุ่มดาวโชติช่วง และมีความร้อนสูง
ด้านล่างขวาสุด แสดงกลุ่มดาวที่เย็นตัวลง และมีความโชติช่วงน้อยตามลำดับ
ทั้งหมดนี้ เรียกว่า Main Sequence stars (ลำดับชั้นของดาวสามัญ)

สำหรับประเภท ดาวแคระขาว (White dwarfs) แสดงไว้ด้านล่างขวา และ
กลุ่มดาวยักษ์ (Subgiants, Giants , Supergiants) แสดงไว้ด้านบนนอก
เหนือจากแถบหลักของ Main Sequence ออกไป

ตัวอย่าง ดวงอาทิตย์ มีตำแหน่ง Main Sequence (แถบลำดับชั้นสามัญ) ดังนี้
-------------------------------------------------------------------------------
ค่าคลื่นสะท้อนของรังสี (Luminosity) = 1
ค่าโชติมาตรสัมบูรณ์ (Absolute magnitude) = 4.8
ค่าดัชนีสี (B-V color index) = 0.66
ค่าอุณหภูมิพื้นผิว (Temperature) = 5,780 K
ประเภท (Spectral type) = G2

หมายเหตุ :
----------------------------------------------------------------------

ดาว สามารถบอกประเภทสี จากอุณหภูมิของพื้นผิว โดยการวัดหาค่า
(ตามกฎเกณฑ์ของ Wien's Displacement Law)
แต่เป็นเรื่องยากที่จะให้ถูกต้องแท้จริง ด้วยระยะทางของดาวที่ห่างไกล
เพียงเรื่อง ข้อมูลค่าอุณหภูมิบนดาวก็มีความต่างกันแล้ว แม้ว่าสามารถ
วัดหาค่าในระยะไกล จากการสำรวจได้ก็ตาม โดยเฉพาะอย่างยิ่งด้วย
ลำดับชั้นพลังงานของอะตอมธาตุ มีการเปลี่ยนแปลงและถ่ายเทไปมา
ดังนั้นประเภทสีของดาว จึงบอกเป็นเพียงแนวทางแบบมาตรฐานทั่วไป
-----------------------------------------------------------------------

แบ่งประเภท Spectral type of stars (สีของดาว)
ตาม Main Sequence star (ลำดับชั้นดาวสามัญ)

O star [กลุ่ม Blue-white star]
B star [กลุ่ม Blue-white star]
A star [กลุ่ม Blue-white star]
F star [กลุ่ม Yellow-white star]
G star [กลุ่ม Yellow-white star]
K star [กลุ่ม Orange-red star]
M star [กลุ่ม Orange-red star]